Hai phương pháp khắc phục hiện tượng Outiler

0
Khuyến mãi mới

Hiện tượng giá trị ngoại lai (outlier) là hiện tượng mẫu (sample) nghiên cứu xuất hiện giá trị khác biệt lạ thường so với các giá trị khác. Nếu như người Việt Nam có chiều cao trung bình là 160cm, tự nhiên ở đâu xuất hiệt một anh chàng cao 2 mét thì anh chàng này là giá trị khác biệt lạ thường. Hiện tượng này khá phổ biến trong các nghiên cứu về khoa học xã hội.

Giá trị khác biệt lạ thường này có nhiều tên gọi khác nhau:

  • Giá trị ngoại lai (outlier),
  • Giá trị cực (extreme value),
  • Giá trị dị biệt,
  • Giá trị đột biến.

Tốt nhất bạn nên sử dụng một cái tên thuần Việt trong luận văn của mình nhé.

Ảnh hưởng của outlier đối với kết quả nghiên cứu

So sánh giữa hai đồ thị cho thấy chỉ cần xuất hiện một giá trị outlier thôi cũng có thể làm cho kết luận về mô hình thay đổi. Trong trường hợp này là thay đổi dấu của hệ số góc. Số lượng giá trị outlier thường nhiều hơn 1 và chúng ta có nhiều cách để phát hiện ra chúng.

Cách phát hiện outlier

Như ví dụ ở trên, một anh chàng cao 2 mét trong một đám đông 1.6m sẽ là ví dụ điển hình của hiện tượng outlier. Vấn đề đặt ra là nếu anh ta cao 199cm thì có bị xem là hiện tượng outlier không? Vậy thì tiêu chuẩn để xác định outlier là gì? Chúng ta có nhiều cách khác nhau để xác định outlier và mỗi phương pháp có một tiêu chuẩn riêng. Trong khoa học xã hội, các tiêu chuẩn chỉ mang tính chất tương đối với một mức độ chắc chắn nhất định nên không có một tiêu chuẩn nào là hoàn hảo cho hiện tượng outlier.

Có hai cách tiếp cận cơ bản để xác định hiện tượng outlier là phương pháp đồ thịphương pháp thống kê. Thực ra có rất nhiều cách để xác định outlier nhưng mình chỉ trình bày những cách cơ bản nhất:

Phương pháp đồ thị:

Bạn có thể sử dụng đồ thị phân tán như sau:

Chỉ cần nhìn vào đồ thị là thấy ngay kết quả rồi.  :mrgreen:

Tuy nhiên đồ thị này thì dễ nhìn chứ gặp đồ thị có nhiều quan sát là phương pháp này bó tay. Trong trường hợp nhìn mờ mắt mà không ra thì bạn dùng đồ thị phân phối tuần suất như thế này:

Nhìn vào là thấy có một anh lọt chọt ra ngoài rồi, anh này có khả năng là outlier.

Phương pháp thống kê

Vui lòng  đăng nhập hoặc đăng ký để đọc tiếp

Leave A Reply