Phân tích nhân tố khám phá – Phần 2 (Phép xoay nhân tố)

0
Khuyến mãi mới

Phép xoay nhân tố (factor rotation) là một trong những đặc điểm của phân tích nhân tố khám phá, theo đó, trục tọa độ của các nhân tố sẽ được xoay trong không gian đa chiều. Giả sử bạn có 10 biến được dùng để phân tích nhân tố khám phá, phần mềm sẽ có nhiệm vụ xác định trục tọa độ như thế nào để nó phù hợp với các biến và các nhân tố không quan sát được. Ban đầu, phần mềm sẽ tìm kiếm tương quan mạnh nhất giữa các biến và nhân tố và gọi nó là Nhân tố 1 (Factor 1). Bạn có thể xem nó như Trục 1 trong hình bên dưới. Phần mềm sẽ tiếp tục tìm kiếm bộ tương quan giữa các biến và gọi nó là Nhân tố 2. Quá trình này được lặp cho đến khi các nhân tố có thể giải thích 100% phương sai  của các biến.

Với cách làm này, kết quả ban đầu có thể có một nhóm biến có tương quan mạnh với 1 nhân tố nhưng lại có tương quan yếu với các nhân tố khác. Để có thể xác định vị trí của các trục tốt hơn, phần mềm có thể xoay các trục này và cách làm này giúp cho các nhân tố dễ giải thích hơn. Kỹ thuật này được gọi là phép xoay nhân tố.

Phép xoayHệ trục tọa độ x-y ban đầu có màu đen. Sau khi xoay xong, hệ trục tọa độ ở vị trí mới có thể giải thích về mối tương quan của biến với nhân tố tốt hơn. Phần mềm phân tích có thể đưa ra nhiều loại phép xoay khác nhau.

Ví dụ

Ví dụ này tôi lấy từ bài viết Giới thiệu phân tích nhân tố khám phá:

Giả sử phép xoay vuông góc không phải là giải pháp tốt nhất, chúng ta có kết quả như sau:

Biến Nhân tố 1 Nhân tố 2
Thu nhập 0.65 0.11
Giáo dục 0.59 0.25
Việc làm 0.48 0.19

Kết quả cho thấy các biến đều rơi vào nhân tố 1. Thực ra người có địa vị kinh tế xã hội (Nhân tố 1) thường sinh sống tại khu vực những người cũng có vị trí xã hội tương đồng (Nhân tố 2) nên các nhân tố này nên được giả định là có tương quan với nhau. Cuối cùng, hai trục tọa độ có thể gần nhau hơn so với phép xoay vuông góc. Đây là đồ thị của phép xoay không vuông góc:

 

Cuối cùng, phép xoay không vuông góc giải thích tốt hơn (các điểm trong đồ thị (là giá trị của các biến) nằm gần trục tọa độ hơn so với phương án trước đó).

Xem thêm: Phân biệt phép xoay Varimax và Promax.

Leave A Reply