Những dấu hiệu đại gia sắp “ngã ngựa”

0

Tôi bắt đầu tham gia thị trường chứng khoán kể từ năm 2006, thời điểm thị trường chứng khoán luôn nóng hổi. Thời điểm đó, việc một bà nội trợ có tài khoản đánh chứng khoán là chuyện hết sức bình thường. Những năm đó, các công ty ăn ra làm nên cũng rất nhiều, người người nhà nhà giàu lên nhanh chóng. Những ngày đó số lượng đại gia mới nổi xuất hiện rất nhiều. Người giàu nhất sàn chứng khoán thời bấy giờ là ông Trương Gia Bình với số lượng cổ phiếu hơn 1.000 tỷ đồng. Thời điểm cực thịnh như vậy, cảm giác như làm gì cũng dễ, đầu tư vào đâu cũng có lời. Nhưng câu chuyện về đại gia "ngã ngựa" luôn xuất hiện sau những ánh hào quang vội vàng chợt sáng. "Ngã ngựa" ở đây tức là đại gia đó bị công an bắt như bầu Kiên, đại gia Hà Văn Thắm hay công ty lao vào khủng hoảng như Hoàng Anh Gia Lai của ông bầu Đoàn Nguyên Đức.Tôi quan sát thị trường chứng khoán đến nay cũng hơn 10 năm và đút kết được nhiều tín hiệu để nhận biết đại gia nào sắp rớt đài trong cuộc chiến làm giàu. Trong bài viết này, tôi tạm tóm những tín hiệu đó như sau:

#1 Đầu tư tràn lan chứ không phải đa dạng hoá danh mục đầu tư

Khoảng cách giữa đầu tư tràn lan và đa dạng hoá danh mục đầu tư cách nhau chỉ vài bước chân. Đa dạng hoá danh mục đầu tư là đầu tư vào nhiều lĩnh vực khác nhau để tránh được rủi ro cá biệt của một lĩnh vực nào đó. Đa dạng hoá danh mục đầu tư đòi hỏi các lĩnh vực đầu tư ít có tương quan với nhau. Nếu bạn đã đầu tư vào nhóm ngành ngân hàng mà đầu tư thêm vào bất động sản thì không gọi là đa dạng hoá đầu tư vì hai lĩnh vực này có mối liên hệ với nhau. Trong tình huống này thì bạn nên đầu tư vào những ngành như du lịch chẳng hạn. Phần lớn đại gia ngã ngựa là do đầu tư tràn lan vào các lĩnh vực dễ chết chùm với nhau như bất động sản, vàng, ngân hàng và bầu Kiên là ví dụ điển hình.

Một số đại gia khác thì đa dạng hoá theo kiểu đầu tư theo phong trào như ông bầu Đoàn Nguyên Đức, bà Như Loan của Quốc Cường Gia Lai. Vào những năm 2010, giá cao su tăng chóng mặt, nhiều đại gia nhảy vào trồng cao su ở Lào và Campuchia trong khi trong tay không hề có lợi thế cạnh tranh nào trong lĩnh vực đó. Họ tin rằng chỉ cần thuê chuyên gia nông nghiệp từ Israel là có thể giải quyết được khâu kỹ thuật. Tuy nhiên, việc thuê chuyên gia nước ngoài thì giá không hề rẻ, mà cho dù bạn có thuê được chẳng lẽ đối thủ cạnh tranh không thuê được? Đến năm 2017, giá cao su chỉ còn khoảng 30% so với những năm 2010, những đại gia lỡ sa chân vào cao su chỉ còn đường sống dở chết dở vì cao su chỉ thu hoạch được sau khi trồng từ 5 đến 7 năm. Đến thời điểm này, cao su của Hoàng Anh Gia Lai có cạo để bán thì cũng không đủ bù vào chi phí. Trước đó, công ty này cũng đầu tư vào nhiều lĩnh vực không có thế mạnh như khoáng sản, thuỷ điện nên cũng phải sớm bán đổ bán tháo.

#2 Báo cáo tài chính càng đẹp thì xác suất chủ tịch Hội đồng Quản trị bị bắt càng cao

Điều này tôi rút kinh nghiệm từ công ty cổ phần y tế Việt Nhật (JVC). Có thời điểm tôi nhận thấy các công ty trên sàn Hà Nội thường có kết quả kinh doanh tốt nhưng thị giá cổ phiếu lại rất rẻ, trong đó có JVC. Báo cáo tài chính của JVC rất khả quan, kết quả kinh doanh tốt, độc quyền trong lĩnh vực cung cấp thiết bị y tế cho các bệnh viện của cả nước. Thời điểm đó JVC còn tính mở thêm các phòng khám lưu động, một mô hình hoàn toàn mới tại Việt Nam. Nhìn vào đó đủ thấy mê mẩn tiềm năng của công ty này rồi. Tuy nhiên, tôi luôn có linh cảm thấy điều gì đó không đúng khi đọc báo cáo tài chính. Trước đó tôi tính đầu tư vào một công ty bất động sản trên sàn Hà Nội là HLD có kết quả kinh doanh tốt nhưng giá chỉ khoảng 20.000/ cổ phiếu. Giấy tờ sổ sách thì đẹp nhưng tôi tìm hiểu thì các sản phẩm bất động sản của nó thì ế ẩm trên thị trường. Bỗng nhiên từ đó tôi có linh cảm đối với JVC và linh cảm của tôi đã đúng. Vào ngày 17/6/2015 chủ tịch Lê Văn Hướng của JVC bị bắt.

Linh tính của tôi cũng đúng với HLD, hiện nay giá của nó chỉ còn khoảng 12.000/cổ phiếu, giảm 40% so với thời điểm tôi tính mua.

#3 Xuất hiện trên truyền thông càng nhiều thì công ty càng có vấn đề

Nhận định này tôi phát hiện từ trường hợp ông Đoàn Nguyên Đức. Cảm giác như mỗi lần ông xuất hiện là một lần giá cổ phiếu của HAG rơi thảm hại. Thông tin về ông liên quan tới câu lạc bộ bóng đá Hoàng Anh Gia Lai sử dụng công nghệ hiện đại, giá đường của Hoàng Anh Gia Lai thấp hơn đường sản xuất trong nước 30% hay việc tuyên bố sẽ trở thành tỷ phú đô la vào năm 2013... Thử hỏi một người là chủ tịch hội đồng quản trị mà suốt ngày xuất hiện trên mặt báo như vậy liệu có thời gian mà chăm lo cho công ty của mình? Nếu để ý kỹ, khi HAGL gặp khó khăn, bầu Đức đầu tư rất nhiều vào truyền thông nhưng có lẽ hiệu quả của thông điệp truyền thông không bù được niềm tin của cổ đông khi giá của cổ phiếu rơi không ngừng.

Những đại gia có nguy cơ ngã ngựa trong thời gian tới

#1 Vingroup

Một cái tên quá nổi tiếng trên thị trường bất động sản. Vingroup đầu tư phát triển theo chiều dọc, tức là phát triển theo chuỗi giá trị từ bệnh viện, trường học, bán lẻ, thương mại điện tử, du lịch cho đến bất động sản. Các lĩnh vực của Vingroup đều nhằm hỗ trợ cho mảng hoạt động chính là bất động sản. Thực tế cho thấy các mảng hoạt động ngoài bất động sản của Vingroup làm giống như cho có chứ thật sự không có tính cạnh tranh cao trên từng thị trường đó. Trường học có VinSchool nhưng chưa thật sự nổi bật; bán lẻ có Vinmart và Vinpro+ nhưng không đủ cạnh tranh với Thế giới di động, Coopmart, Big C; thương mại điện tử có VinEcom và đã từng thất bại, đổi tên thành Adayroi và cũng không đủ sức cạnh tranh với Tiki, Shopee, Lazada; cửa hàng tiện lợi Vinmart+ thì lượng khách èo uột, không đủ cạnh tranh với Ministop hay Circle K và tương lai là 7-11. Nhiều lần tôi đi ngang qua các của hàng của Vinmart và thắc mắc với lượng khách èo uột như vậy họ sẽ tồn tại như thế nào? Với kiểu đầu tư tràn lan như thế này, sớm muộn gì Vingroup cũng sẽ gặp khủng hoảng nếu họ không có những chính sách đổi mới cần thiết.

#2 Thế giới di động

 Trong những năm gần đây, MWG nổi lên như một điểm sáng trong mảng bán lẻ thiết bị công nghệ. Thị hiếu của người tiêu dùng Việt Nam đã góp phần giúp cho Thế giới di động trở thành một blue-chip trên thị trường chứng khoán. MWG cũng đã dần nhận thấy thị trường điện thoại đang dần tới mức bão hoà và họ buộc phải nghĩ đến một vòng đời sản phẩm khác thay thế, đó chính là bán... dược phẩm và thực phẩm sạch. Bán điện thoại đâu giống như bán thuốc hay thực phẩm khi mà ở những thị trường này MWG chưa chắc có lợi thế cạnh tranh. Câu chuyện về MWG sẽ còn dài nhưng điều tôi nhận thấy rõ nhất là MWG đang lạc lối trong chiến lược của mình, họ có tiền nhưng không biết làm gì để duy trì mức tăng trưởng cao như hiện nay.

Số lượng các công ty đang đầu tư tràn lan có thể rất nhiều so với danh sách này. Tôi không có nhiều thời gian để tìm hiểu về tất cả các công ty như thế trên thị trường. Tôi nhận thấy rằng nhiều cổ đông đang phải đối mặt với rủi ro đạo đức khi mà công ty đầu tư vào nhiều lĩnh vực khác nhau, đẻ ra nhiều công ty con, nhiều vị trí để trả lương cao, bòn rút tiền của cổ đông trong khi hiệu quả kinh doanh thì không có gì nổi bật.

Leave A Reply